نمونه کارهای پیشنهادی
مقدمه: افقهای نوین در بازسازی دفورمیتیهای پیچیده صورت
این گزارش بالینی، روند طراحی دیجیتال، ساخت و بازسازی موفق کمپلکس کرانیوماگزیلوفاشیال در یک بیمار مبتلا به دفورمیتی شدید ناشی از تروما را تشریح میکند. جراحی این بیمار توسط دکتر محمد بیات، از جراحان برجسته در حوزه جراحی فک و صورت، با بهرهگیری از تکنولوژیهای پیشرفته برنامهریزی جراحی مجازی (Virtual Surgical Planning) و پروتزهای شخصیسازیشده (Patient-Specific Implants) انجام شد. استفاده از این رویکرد نوین، امکان بازسازی همزمان ساختارهای آناتومیک، اصلاح اختلالات عملکردی و دستیابی به نتایج زیبایی مطلوب را فراهم ساخت.
بازسازی نقایص گسترده در ناحیه صورت که حاصل حوادث ناگوار شغلی، تصادفات یا تروماهای شدید فیزیکی هستند، همواره یکی از پیچیدهترین چالشها برای جراحان فک و صورت و مهندسان پزشکی محسوب میشود. این نوع آسیبها اغلب چندین واحد آناتومیک حیاتی شامل استخوان ماگزیلا (فک بالا)، استخوان زایگوما (گونه) و ساختارهای حساس اربیت (کاسه چشم) را بهطور همزمان درگیر میکنند. در چنین شرایطی، روشهای سنتی بازسازی با محدودیتهای قابل توجهی از جمله عدم دقت کافی، نیاز به چندین مرحله جراحی و عدم امکان بازگرداندن کامل آناتومی طبیعی همراه هستند.
در موارد تروماهای شدید، بیمار علاوه بر تغییرات ظاهری قابل توجه و عدم تقارن صورت، با اختلالات عملکردی مهمی مانند انوفتالموس (فرورفتگی کره چشم)، اختلال در روابط اکلوزالی، کاهش کارایی جویدن و حتی مشکلات بینایی مواجه میشود. این عوارض میتوانند تأثیرات قابل توجهی بر کیفیت زندگی، عملکرد اجتماعی و وضعیت روانی بیمار داشته باشند.
با پیشرفت فناوریهای دیجیتال، بهویژه طراحی سهبعدی مبتنی بر دادههای تصویربرداری پزشکی و تولید پروتزهای شخصیسازیشده از جنس تیتانیوم، امکان بازسازی دقیق و قابل پیشبینی این نقایص فراهم شده است. استفاده از پروتزهای PSI، که بهطور اختصاصی بر اساس آناتومی منحصر بهفرد هر بیمار طراحی میشوند، این امکان را فراهم میکند تا همزمان اهداف عملکردی و زیباییشناختی محقق شوند.
در این کیس، با بهرهگیری از تخصص جراحی دکتر محمد بیات و توانمندیهای مهندسی پزشکی شرکت پیشگامان طب دیجیتال (PTD)، یک راهکار درمانی جامع شامل اصلاح موقعیت فک بالا، بازسازی کانتور گونه و اصلاح انوفتالموس با استفاده از پروتزهای اختصاصی طراحی و اجرا شد. این رویکرد، نمونهای موفق از تلفیق دانش جراحی و مهندسی پیشرفته در جهت دستیابی به نتایج درمانی دقیق، پایدار و قابل پیشبینی محسوب میشود.
شرح حال بیمار: تروما حین کار و آسیبهای چندگانه
بیمار، آقای جوانی است که در اثر سانحه در محیط کار، دچار ترومای شدید در سمت چپ صورت شده بود. پس از گذشت دوران نقاهت اولیه، عوارض مزمن و دفورمیتیهای ثانویه زیر در وی مشاهده شد:
چالش روحی: با توجه به سن کم بیمار، این ناهنجاریها تأثیر عمیقی بر روابط اجتماعی و اعتماد به نفس وی گذاشته بود.
مراحل طراحی دیجیتال پروتز تیتانیومی
تیم متخصص PTD برای این بیمار، یک پروتکل درمانی سهبعدی و ترکیبی را طراحی کرد که شامل مراحل زیر بود:
الف) آنالیز دادههای تصویری
با استفاده از سیتیاسکن با رزولوشن بالا و دادههای DICOM، مدل سهبعدی استخوانبندی صورت بیمار بازسازی شد. در این مرحله، میزان دقیق انحراف فک بالا و حجم مورد نیاز برای پر کردن فضای اربیت به دقت محاسبه گردید.
ب) شبیهسازی جراحی لفورت ۱ (LeFort I Osteotomy)برای اصلاح کجی فک، ابتدا جراحی مجازی بر روی مدل دیجیتال انجام شد. فک بالا در محیط نرمافزاری برش داده شده و در موقعیت آناتومیک و اکلوزال صحیح قرار گرفت. این جراحی مجازی اجازه داد تا موقعیت دقیق فیکس کردن فک مشخص شود.
ج) طراحی پروتز هیبریدی (گونه و ماگزیلا)
نوآوری اصلی در این کیس، طراحی یک پروتز تیتانیومی منحصربهفرد بود که دو وظیفه را به صورت همزمان انجام میداد:
د) طراحی پروتز اختصاصی اربیت برای اصلاح انوفتالموس
برای رفع فرو رفتگی چشم، یک پروتز اربیتال جداگانه با استفاده از تکنیک Mirroring طراحی شد. با قرینهسازی دیوارههای چشم سالم (راست)، پروتزی ساخته شد که دقیقاً حجم از دست رفته کاسه چشم چپ را جبران کرده و کره چشم را به موقعیت طبیعی خود (Projection & Vertical position) منتقل میکرد.
الف) آمادهسازی و مدل جراحی
ب) جراحی بازسازی چشم و گونه (شامل برداشتن پلیت قدیمی و جایگذاری پروتز جدید)
ج) تثبیت و مراقبتهای پس از عمل
