معرفی
پروتز های شخصیسازی شده را میتوان از بروزترین و کارآمدترین روشها برای اصلاح ناهنجاریهای اکتسابی و یا مادرزادی فک و صورت و یا به طور کلی جمجمه دانست.
در واقع این روش درمانی جدید این امکان را میدهد که فرم اسکلتی صورت و جمجمه را به شکل دلخواه باز طراحی کرد.


اهمیت
به علت از دست رفتن بافتهای سخت و نرم ناحیه فک و صورت که ممکن است ناشی از کشیدن دندانها، تصادفات و ضربات، تومورهای خوشخیم و بدخیم بهوجود بیاید ضرورت انجام بازسازی ناحیه فک و صورت را بهوجود میآورد. از آنجا که دهان و صورت در زندگی روزمره نقش مهمی دارد بازسازی آن نیز پیچیده و نیاز به تبحر دارد. روشهای غیرجراحی در گذشته مهمترین نقش را بازی میکردند اما امروزه با پیشرفت تکنولوژی های جراحی بهخصوص دیجیتال، پرینت سهبعدی و پروتز های شخصیسازی شده امکانات بینظیری را در این زمینه فراهم آورده است.
کاربرد
از پروتزهای شخصیسازی شده هم برای اصلاح و ترمیم مشکلات عملکردی، ناهنجاریهای مادرزادی یا اکتسابی مانند (عوارض تروماها تصادف جراحی و غیره)و هم در عملهای زیبایی برای فرم دهی به صورت به شکل دلخواه و دائمی و یا برطرف کردن مشکلات زیبایی مانند عدم قرینگی صورت میتوان استفاده کرد
در زندگی روزمره ما احتمال آسیبهای جدی متعاقب حوادث وجود دارد. این حوادث شامل حوادث جادهای اتومبیل و موتور سیکلت، حوادث ورزشی، حوادث محیطکار، نزاع، سقوط و ترومای جنگی است. در کشور ما متاسفانه آمار تصادفات جادهای بالاست و ناحیه فک و صورت نیز آسیب های فراوانی می بیند.

سلول های ناحیهی دهان و صورت در طی حیات ممکن است دچار بیماریهای پاتولوژیک شوند. این ضایعات بهطور کلی به دو دسته خوشخیم و بدخیم تقسیم می شوند. دسته خوشخیم ممکن است با منشا سلول های دندانی باشند که بهصورت کیست و یا تومور خودنمایی می کند. اکثریت قریب به اتفاق تومورهای با منشا دندانی خوشخیم هستند البته انواع بدخیم تومورها نیز در ناحیه دهان، فکین و صورت نیز به وجود میآیند که نیاز به درمان دارند. این درمان ممکن است شامل برداشتن کامل تومور همراه بافت سخت و نرم درگیرشده با آن باشد. در این موارد، بازسازی نواحی از دست رفته با پروتزهای شخصی سازی شده از اهمیت فراوانی از جهت عملکردی و زیبایی برخوردار است.
اصلیترین تفاوت این روش درمانی با روشهای قدیمیتر در این مورد است که این پروتزها دقیقاً برای هر شخص، با توجه به فرم صورت، جزئیات آن و فرم دلخواه شخص در آینده، طراحی شده و مانند روشهای گذشته به صورت جنرال (پیش ساخته) و مشابه برای همه نمیباشد.
امروزه پیشرفت علم مهندسی پزشکی و روشهای نوین درمانی در علم پزشکی این امکان را فراهم ساخته که هر فرد بتواند برای رسیدن به چهره دلخواه و ایدهآل خود قدم بردارد.
با توجه به اینکه فرم صورت و جمجمه هر کس منحصربه خود شخص است، برای این کار ابتدا تصویربرداریهای لازم از صورت شخص انجام شده و توسط متخصصین مهندسی پزشکی تحلیل میشود ، پس از آن با استفاده از نرمافزارهای تخصصی دقیقاً متناسب با فرم صورت خود فرد، قطعات مورد نیاز طراحی شده و بعد از تایید طراحی توسط جراح، با استفاده از پرینترهای سه بعدی با تکنولوژی خاص از مواد تخصصی مورد نیاز تولید شده و پس از انجام فرایندهای علمی مورد نظر در لابراتوارها، توسط جراح در اتاق عمل به کار گرفته میشود.
لازم به ذکر است با توجه به محاسبات دقیق و طراحی انحصاری قطعات برای هر شخص، وزن و ابعاد هر قطعه به گونه ای طراحی میشود که کاملاً هماهنگ با آناتومی شخص بوده و هیچگونه محدودیت حرکتی و یا مشکلات بالینی در فرد ایجاد نکند.
عمل جراحی با تهاجم کمتر، کاهش زمان جراحی و بستری، کاهش هزینه های بیمار، کاهش عوارض و تعدد جراحی، دوره بهبودی کوتاه تر و افزایش دقت و کیفیت خدمات درمانی از جمله مزایای این روش های نوین هستند. فراهم آوردن بیشترین میزان قرینگی و استفاده از اطلس های مخصوص ایرانیان و دقت مضاعف در استریلیزاسیون قطعات را از دیگر ویژگی های این محصولات می توان شمرد.
کاتالوگ
انواع پروتزهای شخصیسازی شده (PSI)
مراحل تهیه هریک از پروتزها مدنظر
سیتی اسکن بیمار
جهت اقدام برای تهیه هریک از پروتزهای مدنظر در شرکت پیشگامان طب دیجیتال، نیاز است تا پس از ویزیت فرد توسط یکی از جراحان فک و صورت، بیمار جهت تهیه سیتی اسکن طبق پروتکل شرکت اقدام نماید.
ارسال سی دی اسکن به دفتر
سپس سی دی سیتی اسکن شامل فایل با فرمت دایکام (dicom) را به دفتر پیشگامان رسانده و جهت تکمیل اطلاعات پرونده همچون فوتوگرافی، اورال اسکن و سایر دیتای مورد نیاز اقدام نماید.
طراحی اسکلت صورت
بعد از تکمیل پرونده، طراحان حاذق در شرکت اسکلت صورت شمارا به صورت سه بعدی آنالیز کرده و با جراح مربوطه در رابطه با تعیین نهایی طرح درمان ارتباط خواهند گرفت.
مشاوره با پزشکان
گاها بستگی به شرایط بیمار و محل مورد نظر برای قرارگیری پروتز، مشاوره با پزشکان مرتبط همچون مغز و اعصاب، چشم و… نیاز است.
ساخت اسکلت صورت
نمونه مدل اسکلت صورت و پروتز طراحی شده برای بیمار نیز قبل از جراحی به وسیله پرینترهای سه بعدی ساخته شده و به دست پزشک معالج میرسد تا ایشان نشست پروتز روی استخوان بیمار را به صورت شبیه سازی شده قبل از اتاق عمل تست کند.
استفاده توسط جراح
پس از طراحی پروتز مورد نظر برای شخص و تایید نهایی طراحی توسط جراح، اقدامات مالی تکمیل شده و پروتز توسط خود شرکت پیشگامان طب دیجیتال تهیه و آماده می گردد تا جراح آن را در اتاق عمل به کار گیرد.
برای پروتزهای سابپریوستال
لازم به ذکر است روند تهیه اطلاعات مورد نیاز برای پروتزهای سابپریوستال کمی متفاوت بوده و نیاز به ارتباط موثر با متخصص پروتزهای دندانی دارد تا تهیه سیتی اسکن طبق نیاز طراحی صورت گیرد. برای کسب اطلاعات بیشتر در این مورد با تلفن های شرکت در ارتباط باشید!
نکته مهم
از نکات قابل توجه این است که در زمان پروسه طراحی و ساخت پروتزهای شخصی سازی شده، هیچ گونه تغییری بر روی اسکلت استخوانی فک و صورت بیمار نباید صورت بگیرد زیرا در غیر اینصورت، نشست پروتزها در زمان جراحی به درستی نخواهد بود و متعاقبا نتیجه جراحی نیز تحت تاثیر قرارخواهدگرفت.
سوالات متداول
دیتای مورد نیاز برای شروع کار طراحی؟
برای طراحی پروتز شخصیسازیشده (PSI)، جراح باید موارد زیر را ارائه دهد:
- تصویربرداری: سی تی اسکن (DICOM) با کیفیت بالا از ناحیه مورد نظر.
- اسکن داخل دهانی: فایل STL اسکن داخل دهانی یا گچی برای کانتور دقیق بافت نرم و دندانها.
- فوتوگرافی: عکسهای کلینیکی استاندارد (داخل و خارج دهانی) برای ارزیابی زیبایی و آناتومی.
- طرح درمان: شرح کامل طرح درمان و اهداف پروتز (نوع، بازسازی، عملکرد و زیبایی)
طراحی و ساخت چقدر زمان میبرد؟
زمان طراحی و ساخت پروتز PSI معمولاً بین ۲ تا ۸ هفته است و به این عوامل بستگی دارد:
- پیچیدگی کیس و نوع پروتز: پروتزهای سادهتر سریعتر آماده میشوند
- هماهنگی با جراح: سرعت تأیید طرح توسط جراح
- تکنولوژی ساخت: جنس و روش ساخت (مانند پرینت سهبعدی)
در موارد اورژانسی، با هماهنگی، زمان تحویل قابل فشردهسازی است.
هزینه پروتزها چه مقدار است؟
هزینه پروتزهای PSI متغیر است و به عوامل زیر بستگی دارد:
- نوع و حجم متریال: جنس (تیتانیوم، PEEK) و اندازه پروتز.
- پیچیدگی طراحی و ساخت: دقت و زمان لازم برای مهندسی و ساخت.
برای اعلام قیمت دقیق، ابتدا باید سی تی اسکن بیمار بررسی شده و طرح درمان اولیه مشخص شود تا پیشفاکتور ارائه گردد.
پروتزها از چه جنس هایی میتواند باشد؟
پروتزهای PSI از مواد زیستسازگار و قابل کاشت ساخته میشوند، از جمله:
- تیتانیوم گرید پزشکی: متداولترین، به دلیل استحکام، سبکی و زیستسازگاری عالی.
- PEEK: پلیمری با مدول الاستیسیته نزدیک به استخوان، سبک و بدون ایجاد آرتیفکت در تصویربرداری.
- UHMWPE: عمدتاً برای سطوح مفصلی و فیکسیشن بافت نرمتر.
- PMMA: سیمان استخوانی یا اکریلیک، گاهی برای بازسازی جمجمه یا موارد موقت.
تفاوت متریال ها و پیشنهاد استفاده از کدام متریال؟
تفاوت اصلی مواد در خواص مکانیکی، وزن و اثر در تصویربرداری است. انتخاب بر اساس اولویتهاست:
- تیتانیوم: استحکام فوقالعاده برای تحمل فشار (مثل فک)، عالی برای “استئواینتگریشن”. مناسب پروتزهای سابپریوستال و بازسازیهای فانکشنال.
- PEEK: سختی نزدیک به استخوان، سبکتر، بدون نویز در MRI/CT. مناسب بازسازیهای پیشانی، گونه، جمجمه که فشار زیاد نیست و سبکی اولویت دارد.
- PMMA: ارزانتر، برای مدلهای موقت یا قالبهای راهنما.
پیشنهاد نهایی: تیتانیوم برای تحمل بار و عملکرد، PEEK برای زیبایی و سبکی.